Tài nguyên không là vô hạn, sử dụng tài nguyên phải đóng thuế - đó là nguyên tắc. Bộ Tài chính đã thành lập Ban soạn thảo xây dựng Luật Thuế tài nguyên. Hiện bộ đang lấy ý kiến rộng rãi của các tổ chức, cá nhân tham gia dự án luật này.
Thuế tài nguyên là một trong những công cụ về tài chính, thể hiện vai trò sở hữu nhà nước đối với tài nguyên quốc gia và thực hiện chức năng quản lý nhà nước đối với hoạt động khai thác, sử dụng tài nguyên của các tổ chức, cá nhân. Thuế tài nguyên hiện đang thực hiện theo Pháp lệnh Thuế tài nguyên (năm 1998); Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung Điều 6 Pháp lệnh Thuế tài nguyên (năm 2008).
Tuy nhiên, pháp lệnh hiện hành quy định về thuế tài nguyên đối với “dầu mỏ”, “khí đốt”. Tuy nhiên, tại Luật Dầu khí đã quy định “dầu thô” và “khí thiên nhiên” đối với tài nguyên dầu, khí; đồng thời Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Dầu khí năm 2008 bổ sung quy định về tài nguyên “khí than”. Do đó, cần quy định đối tượng chịu thuế là “dầu thô” thay cho “dầu mỏ”; “khí thiên nhiên” thay cho “khí đốt” để đảm bảo tính đồng bộ và bổ sung thêm “khí than” vào đối tượng chịu thuế.
Pháp lệnh hiện hành quy định: Trường hợp Bên VN tham gia DN liên doanh với nước ngoài theo Luật Đầu tư nước ngoài tại DN mà góp vốn pháp định bằng các nguồn tài nguyên thì DN liên doanh không phải nộp thuế tài nguyên đối với số tài nguyên mà bên DN dùng để góp vốn pháp định. Quy định này chưa bao quát hết các trường hợp xảy ra trên thực tế, cụ thể: Bên DN mang tài nguyên đi góp vốn (tài nguyên đã khai thác) thì bên DN phải nộp thuế tài nguyên. Nếu Bên DN góp vốn bằng quyền khai thác tài nguyên thì các tổ chức, cá nhân khai thác tài nguyên (trong trường hợp này là liên doanh) là đối tượng phải nộp thuế tài nguyên.
Pháp lệnh hiện hành quy định: căn cứ tính thuế tài nguyên là sản lượng tài nguyên thương phẩm thực tế khai thác, giá tính thuế và thuế suất. Căn cứ tính thuế tài nguyên đối với dầu, khí được thực hiện theo các văn bản quy định chi tiết và hướng dẫn Luật Dầu khí. Tuy nhiên, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Dầu khí năm 2008 chỉ quy định viện dẫn: Tổ chức, cá nhân tiến hành các hoạt động dầu khí phải nộp các khoản thuế theo quy định của pháp luật về thuế. Do đó, để đảm bảo có đủ cơ sở pháp lý, cần bổ sung quy định về thuế tài nguyên đối với dầu, khí tại văn bản quy phạm pháp luật về thuế tài nguyên.
Pháp lệnh cũng quy định: Sản lượng tính thuế tài nguyên là sản lượng tài nguyên thương phẩm thực tế khai thác. Sản lượng tài nguyên thương phẩm được hiểu là sản lượng tài nguyên có thể bán được. Tuy nhiên, trên thực tế có nhiều loại tài nguyên khai thác, chưa bán ra ngay mà đưa vào để tiếp tục sản xuất sản phẩm, kinh doanh dịch vụ khác nếu không trực tiếp xác định được sản lượng thì sản lượng tài nguyên tính thuế được căn cứ vào sản lượng sản phẩm sản xuất trong kỳ và định mức tiêu hao tài nguyên tính trên một đơn vị sản phẩm. Như vậy, sản lượng tài nguyên tính thuế trong trường hợp này không phải là sản lượng tài nguyên thương phẩm, mà là sản lượng tài nguyên thực tế khai thác.
Pháp lệnh hiện hành quy định giá tính thuế tài nguyên là giá bán đơn vị sản phẩm tài nguyên tại nơi khai thác. Trường hợp tài nguyên khai thác chưa có giá bán thì Chính phủ quy định giá tính thuế tài nguyên.
Trên thực tế, do chất lượng, hàm lượng tài nguyên khai thác được là khác nhau, lượng tạp chất khai thác được cùng với tài nguyên nhiều nên việc xác định giá tính thuế tài nguyên trong trường hợp tài nguyên khai thác chưa có giá bán cũng rất khác nhau và hiện nay mỗi địa phương áp dụng một cách dẫn đến sự không thống nhất về giá tính thuế, đặc biệt là các vùng giáp ranh giữa các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương. Vì vậy, cần có quy định cụ thể về nguyên tắc xác định giá tính thuế của các loại tài nguyên để các địa phương có cơ sở áp dụng thống nhất.
Theo Ban soạn thảo, để phát huy những kết quả đã đạt được, khắc phục những hạn chế của chính sách thuế tài nguyên hiện hành, cần thiết phải ban hành Luật Thuế tài nguyên.
Hoàng Anh(theo dddnOnline)
