TT - Báo chí đưa tin có một khách hàng vừa khiếu nại nhân viên cây xăng góc Lý Thái Tổ - Lê Hồng Phong, Q.10, TP.HCM đã có hành vi đong thiếu xăng. Dù bình xăng xe tay ga của khách hàng này dung tích tối đa là 6,4 lít, nhưng nhân viên cây xăng lại đổ gần 8 lít.

Hiện Công an P.1, Q.10 đã làm biên bản giữ lại số xăng (đã được bơm ra can) để cơ quan chức năng kiểm tra, xử lý.

Cửa hàng xăng dầu Đông Thạnh (145 ấp 5, xã Đông Thạnh, huyện Hóc Môn, TP.HCM), một trong những cửa hàng xăng dầu bị cơ quan chức năng phát hiện bán xăng A92 không đạt chất lượng - Ảnh: Minh Đức

Theo kết quả thanh tra gần đây của đoàn thanh tra liên ngành (Tuổi Trẻ ngày 24-7 đã thông tin), trong số 133 cột đo xăng dầu được kiểm tra tại 15 cửa hàng trên địa bàn TP.HCM, có 13 cột đo xăng dầu của bốn cửa hàng không đạt yêu cầu về đo lường. Mức sai số phổ biến của nhiều cột từ 0,55-0,8%, cá biệt có cột lên đến 3%, tức vượt đến sáu lần mức cho phép. Điều này đồng nghĩa với việc hằng ngày có rất nhiều khách hàng bị đong xăng thiếu nhưng đã không phản ứng vì không biết hoặc vì không muốn làm lớn chuyện.

Theo thanh tra Sở Khoa học và công nghệ TP.HCM, các đơn vị vi phạm đã bị phạt 7-12 triệu đồng. Đồng thời, các cột đo xăng dầu có sai số còn bị niêm phong, cấm sử dụng và chỉ được phép sử dụng lại sau khi đã sửa chữa.

Về nguyên tắc, chủ cây xăng có hành vi gian lận sẽ bị phạt hành chính, thậm chí bị xử lý hình sự và phải bồi thường thiệt hại cho khách hàng. Thế nhưng mức chế tài hiện hành còn quá nhẹ, chưa tương xứng với vi phạm nên nhiều cây xăng vì lợi nhuận đã bất chấp tất cả.

Theo nghị định 95 ngày 4-6-2007 của Chính phủ (đã hết hiệu lực), hành vi sử dụng phương tiện đo bị sai, hỏng hoặc không đạt yêu cầu về đo lường có thể bị phạt tối đa 12 triệu đồng. Nay theo nghị định 54 ngày 5-6-2009, mức phạt tiền cho hành vi nói trên cũng được giữ nguyên với mức tối đa là 12 triệu đồng. Trường hợp bán xăng không đạt chất lượng, tùy trường hợp sẽ bị phạt từ một, hai, ba hoặc đến năm lần tổng giá trị sản phẩm, hàng hóa vi phạm phát hiện được. Tính ra dù phạt tột khung thì mức phạt nói trên tựa như phủi bụi vì chẳng thấm tháp gì so với khoản chênh lệch mà cây xăng có thể thu được chỉ trong một khoảng thời gian ngắn từ hàng trăm, hàng nghìn khách hàng.

Ngoài ra, theo nghị định 06 ngày 16-1-2008 về xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động thương mại, các cây xăng gian lận còn có thể bị rút giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh xăng dầu (đóng cửa).

Theo điều 21 nghị định này, hành vi không thực hiện đúng các quy định khác có liên quan khi kinh doanh xăng dầu có thể bị phạt tiền và phạt bổ sung là tước quyền sử dụng giấy chứng nhận đến một năm. Tuy nhiên, việc đóng cửa chỉ được áp dụng nếu cây xăng vi phạm nhiều lần hoặc tái phạm. Do hãn hữu lắm thì người tiêu dùng mới tố giác và việc bất ngờ kiểm tra của các lực lượng chức năng cũng thi thoảng mới xảy ra, nên làm sao phát hiện kịp thời các cây xăng vi phạm nhiều lần hoặc tái phạm để áp dụng biện pháp đóng cửa?

Hành vi gian lận trong kinh doanh xăng dầu còn có thể bị xử lý hình sự theo điều 162 Bộ luật hình sự về tội “lừa dối khách hàng”. Song muốn xử tội này lại chẳng đơn giản chút nào. Các cơ quan pháp luật chỉ có thể “thò tay” can thiệp với điều kiện người bán hàng có hành vi cân, đong, đo, đếm, tính gian, đánh tráo loại hàng hoặc dùng thủ đoạn gian dối khác gây thiệt hại nghiêm trọng cho khách hàng, hoặc đã bị phạt hành chính về hành vi này mà còn tái phạm.

Chủ cây xăng phạm tội có thể bị phạt tiền tối đa đến 50 triệu đồng hoặc bị tù đến 7 năm và có thể bị tòa phạt bổ sung đến 30 triệu đồng. Nhưng như thế nào là gây thiệt hại nghiêm trọng cho khách hàng? Có lẽ vì trước giờ ít có trường hợp nào bị xử tội trên nên đến giờ vẫn chưa có văn bản hướng dẫn của tòa tối cao về chi tiết định tội này.

Thật ra hành vi gắn chip để đong thiếu xăng cho khách có nhiều dấu hiệu tương đồng với hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Khi người lừa đảo để chiếm đoạt tài sản có giá trị 500.000 đồng (Bộ luật hình sự vừa được sửa đổi, bổ sung đã nâng lên 2 triệu đồng) có thể dễ dàng bị truy cứu tội này thì nhiều chủ cây xăng hằng ngày lừa rất nhiều khách hàng để thu gom số tiền lớn hơn nhiều lần lại không bị xử tội.

Theo ý kiến của luật sư Trương Thị Hòa trong bài viết nói trên, nước ngoài xử phạt rất nặng những hành vi gian lận như trên, có trường hợp mức phạt có thể lên tới hàng triệu đôla. Luật sư Trương Thị Hòa đề nghị VN cũng cần xử phạt thật nặng để hạn chế được tình trạng vi phạm. Tôi ủng hộ đề xuất này, đồng thời đề nghị các cơ quan chức năng xem xét thêm nghị định 06 theo hướng đóng cửa ngay các cây xăng vi phạm.

Luật sư TRẦN THỊ MIỀN