Dù các phương tiện truyền thông đã đăng tải nhiều về tình trạng buôn bán hàng rong, lấn chiếm lòng lề đường gây mất mỹ quan đô thị xung quanh các bệnh viện lớn, nhưng trên thực tế “cảnh cũ, người xưa” vẫn diễn ra đều đặn mỗi ngày. Nhếch nhác, dơ bẩn, náo loạn… vẫn là tình hình chung mà chúng tôi bắt gặp khi rảo quanh một số bệnh viện trong thành phố. “Cuộc chiến” này xem ra vẫn còn gây đau đầu cho các cơ quan chức năng, nếu vẫn không tìm ra đúng “liều thuốc” chữa trị căn bệnh “trầm kha” này…

Hàng loạt xe đẩy lấn chiếm lòng lề đường làm nơi mua bán đối diện Bệnh viện Chợ Rẫy

THẾ GIỚI HÀNG RONG QUANH CÁC BỆNH VIỆN CHỢ RẪY, UNG BƯỚU...
Trước cổng các bệnh viện (BV) như Chợ Rẫy, Ung bướu, Chấn thương chỉnh hình, Tai - Mũi - Họng... không khó để tìm mua cơm, phở, mì, nước, trái cây... tại các hàng quán cố định cũng như những hàng quán “di động”. Từ sáng sớm cho đến khi tối mịt, hàng quán nào cũng tấp nập kẻ bán, người mua. Nhìn chung, hàng quán ở đây đều rất tạm bợ, nhếch nhác, mất vệ sinh nên có thể là nơi “ươm mầm” của vô số căn bệnh.

Có mặt tại BV Chợ Rẫy vào ngày đầu tháng 8-2009, chúng tôi chứng kiến cổng chính của BV như một cái “chợ trời” với đầy đủ các loại mặt hàng. Mặc dù trên đường Nguyễn Chí Thanh có rất nhiều bảng “cấm buôn bán hàng rong” và băng rôn tuyên truyền thực hiện nếp sống văn minh đô thị. Hàng rong, hàng quán đua nhau lấn chiếm lòng lề đường. Toàn bộ vỉa hè đoạn sát bờ rào BV có hàng chục chiếc xe đẩy bán thức ăn, xe nào cũng đông nghẹt người mua. Họ dựng lều bạt, giăng bàn ghế kín cả vỉa hè, nấu ăn, rửa chén bát... tại chỗ thật dơ bẩn và mất vệ sinh. Thậm chí, nhiều xe trái cây còn ngang nhiên dành một phần của lòng đường để bán mua. Khoảng hơn 11 giờ trưa đã có một số lượng lớn người tập trung quanh hàng cơm, hàng bún, họ cố chen chân, giành nhau mua vì sợ hết. Quan sát thấy tủ hàng ăn mà chúng tôi phát hoảng. Tủ không được che đậy nên ruồi nhặng, bụi bặm mặc sức bám vào. Dưới nền đất, giấy lau, thức ăn thừa đổ bừa bãi. Chén, đũa thì được rửa tại chỗ bằng một thau nước đầy dầu mỡ. Chủ quán thì làm đủ mọi việc, đôi tay trần nhanh chóng lấy thức ăn, cầm tiền, bưng bê, lau chùi... Khi được hỏi về vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm, một chị bán hủ tiếu cho biết: “Buôn bán nhỏ thế này quan tâm đến mấy chuyện ấy làm gì, làm sao cho nhanh gọn, đáp ứng nhu cầu cho khách hàng là được...”.

Bên cạnh đó, xe bán bánh ướt, cháo lòng, bún riêu, xôi, bắp luộc... cũng đông không kém. Được biết, những hàng quán di động này phục vụ 24/24, hoạt động bất kể ngày đêm, trời nắng hay mưa. Đáng chú ý là tình trạng nhếch nhác, bát nháo tại khu vực đối diện BV Chợ Rẫy (thuộc ngã ba góc Nguyễn Chí Thanh, Thuận Kiều, Lê Đại Hành). Nơi đây tập trung một dãy quán ăn bán thập cẩm các món cùng hàng loạt xe đẩy bán trái cây. Nếu không có lực lượng phường chốt hoặc đi tuần thì hàng rong chen lấn hết chỗ để quẹo vào hẻm, bởi vô số xe hàng rong đậu dọc, đậu ngang che cả lối đi. Điều đáng lo ngại là tại quán ăn vỉa hè, các loại đồ ăn để tênh hênh không che đậy suốt cả ngày, bụi bặm kèm theo các loại vi khuẩn gây bệnh bám vào là điều không tránh khỏi. Hơn nữa, những loại bánh trái, thức ăn chế biến sẵn không rõ nguồn gốc này là hết sức nguy hiểm đối với người tiêu dùng.
Bên cạnh đó, các cổng phụ của BV Chợ Rẫy cũng chẳng chịu thua, hàng rong cũng vô tư được bày bán và rất “ăn nên làm ra”.

Theo ghi nhận chung của chúng tôi, cả người bán hàng và khách hàng (người thăm bệnh, thân nhân, bệnh nhân, xe ôm...) cứ vô tư ăn uống, xả rác, đổ thức ăn, đồ uống xuống lòng đường gây cảnh dơ bẩn và ô nhiễm quanh khu vực.
Tiếp xúc với chúng tôi, chị Nguyễn Thị Lan (ngụ Trà Vinh) - thân nhân trong BV Chợ Rẫy cho biết: “Dù biết là mất vệ sinh nhưng chẳng còn cách nào khác, vì hàng ăn ở đây hợp túi tiền, lại nhanh và tiện nữa”...

Không kém phần nhếch nhác là khu vực trước BV Chấn thương chỉnh hình (Q5). Nhiều lúc, xe đẩy bán hàng rong đậu kín cả lề đường, lấn chiếm luôn nhà chờ xe buýt. Trước cổng BV người bán, kẻ mua láo nháo, rác thải vứt tứ tung khắp nơi. Hai bên lề đường còn được tận dụng làm bãi giữ xe cho khách nên tình trạng bát nháo cứ diễn ra đều đặn mỗi ngày.

Ông Phạm Đức Thành - Chủ tịch UBND P7, Q. Bình Thạnh

BV Ung Bướu (số 3 Nơ Trang Long, P7, Q.Bình Thạnh) cũng là một điểm nóng về tình trạng lấn chiếm lòng lề đường, gây tắc nghẽn giao thông. Khu vực vỉa hè trước BV, cả hai bên đường đều bị trưng dụng làm nơi bán hàng rong. Những thùng nước được xếp thành hàng ngang; kế bên là chồng chậu, thau nhựa; cuối cùng là những lon nước giải khát, sữa, thuốc lá... chồng chất lên nhau dựa vào góc tường trước cổng bệnh viện. Một số xe đẩy lấn chiếm cả nhà chờ xe bus. Dưới lòng vỉa hè, vỏ trái cây, bao nylon, hộp sữa, ống hút bị vứt bỏ lung tung, vương vãi khắp mặt đường gây ô nhiễm nghiêm trọng. Điều đáng nói, để có thêm không gian để đồ, một số người bán nghĩ ra cách đặt đồ lên cả thùng điện thoại công cộng ngay trước cổng BV. Số khác lại bỏ đồ vào bao nylon rồi treo lên nhánh cây gần đó. Nhìn cảnh tượng này ai đi qua cũng phải lắc đầu ngao ngán. Hơn nữa, đường Nơ Trang Long vốn nhỏ hẹp, lượng xe cộ qua lại rất đông nên tình trạng lấn chiếm lòng lề đường làm nơi mua bán chính là nguyên nhân gây tắc nghẽn giao thông nghiêm trọng.

CẦN GIẢI PHÁP ĐỒNG BỘ
Đang thong dong quan sát, chúng tôi giật bắn người bởi tiếng la hét ầm ĩ của một người phụ nữ. Phía bên kia đường (thuộc đường Nguyễn Chí Thanh, phường 4, quận 11) là hình ảnh hai người đàn bà đang tranh giành địa bàn. Một bà to béo, mặt mũi dữ tợn ngồi trên chiếc xe Honda còn đang nổ máy mắng xối xả vào người phụ nữ bán trái cây. Tiếng bà mập thét lớn: “Ai cho mày bán ở đây?”. “Tôi bán dạo mà”- người phụ nữ gầy gò, đội chiếc nón lá rách tơi run run đáp. “Bán dạo hả? Mày định giành khách tao hả?”- vừa nói bà ta vừa rồ xe máy tông vào bánh xe đạp khiến chiếc xe này muốn ngã xuống. Trước khi đi bà ta còn buông giọng dằn mặt: “Còn xớ rớ ở đây tao cho người xử đẹp nghe chưa”. Dứt lời, bà ung dung phóng qua bên kia đường - nơi cổng chính của Bệnh viện Chợ Rẫy. Một lát sau, bà ta lại tiếp tục công việc bán trái cây. Chứng kiến toàn bộ cảnh trên, người dân túm tụm xem nhưng không một ai dám can ngăn. Chỉ đến khi người đàn bà kia đi khuất, mới có tiếng người bàn tán xầm xì: lại chuyện giành giật địa bàn làm ăn... Một người dân ở gần khu vực này cho biết: “Việc tranh giành địa bàn buôn bán trước cổng BV vẫn thường xảy ra vì nếu đã có một hàng nào bán rồi thì đố có hàng thứ hai tồn tại được”.

Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Trung Hiếu - Phó chủ tịch UBND P12, Q5 cho biết: trung bình mỗi ngày tại BV Chợ Rẫy có trên dưới 38 ngàn lượt người ra vào nên tình hình trật tự đô thị, vệ sinh môi trường và tắc nghẽn giao thông thường xuyên xảy ra là một thực tế không thể phủ nhận được. Hiện trước cổng chính BV có khoảng 30-40 quán hàng rong, xe đẩy lấn chiếm lòng lề đường làm nơi mua bán. Phường 12 nói riêng cũng như các đơn vị khác nói chung từ nhiều năm nay đã có rất nhiều giải pháp nhằm chấn chỉnh tuyến đường này, chẳng hạn như cử lực lượng đứng chốt từ 6 giờ 20 giờ mỗi ngày, tăng lượt quét rác, bố trí thêm các thùng rác, tuyên truyền phát thanh bằng xe lưu động, thường xuyên kiểm tra, xử lý các vi phạm... Tuy nhiên, do lực lượng quá mỏng, lại thiếu sự phối hợp đồng bộ giữa các ban, ngành có liên quan nên tình trạng nhếch nhác, bừa bộn ở đây chỉ có thể giảm xuống chứ không dứt hẳn. Trả lời vì sao tình trạng này lại tồn tại quá lâu, ông Hiếu cho biết: về cơ bản là căng tin của BV không thể đáp ứng cho nhu cầu của thân nhân, bệnh nhân (phần lớn là dân các tỉnh). Vì giá cao, không phù hợp với túi tiền của người dân, món ăn lại không đa dạng nên việc họ đổ xô ra “cơm hàng cháo chợ” cũng là điều dễ hiểu. Sắp tới đây chính quyền địa phương sẽ thực hiện những giải pháp mới như: lập hàng rào cơ động hoặc cố định sau 20 giờ tối nhằm không cho người kinh doanh buôn bán lấn chiếm, kiến nghị BV điều chỉnh cổng chính, cổng phụ, phân luồng phù hợp để giảm tải tình trạng ùn tắc trước cổng chính. Đồng thời kiến nghị BV Chợ Rẫy cần bổ sung kiốt kinh doanh dịch vụ với giá cả phù hợp... Hi vọng với sự nỗ lực, cố gắng của những người trong cuộc, trong tương lai gần tình trạng trên sớm bị dẹp bỏ.

Lực lượng chốt chặn trước Bệnh viện Chợ Rẫy

Theo ông Nguyễn Văn Lộc- Chủ tịch UBND P4Q11 thì tình trạng bát nháo trước cổng BV Chợ Rẫy đã xuất hiện hơn 10 năm nay. Phải thừa nhận rằng, BV Chợ Rẫy không phục vụ nổi cũng như không đáp ứng được nhu cầu số lượng thân nhân, bệnh nhân quá lớn này. Do vậy theo qui luật cung cầu, ở đâu cần thì ở đó có. Đây chính là nguyên nhân chủ yếu khiến cho nạn bán hàng rong đã và đang tồn tại. Theo ghi nhận của phường thì cứ mỗi phút thì có đến hàng trăm người băng qua đường để mua đồ “hàng rong”. Phường cũng thường xuyên tổ chức lực lượng đứng chốt nhưng chỉ là giải pháp tạm thời, vì khi hết chốt thì tình trạng nhếch nhác, lộn xộn lại trở về như cũ. Đã nhiều lần kết hợp với các đơn vị có liên quan để tập trung kiểm tra, truy quét nhưng đều bị phát hiện, vì dân bán hàng rong cũng có “tai mắt”. Để đối phó với cơ quan chức năng, họ đã thuê 2 người (trả tiền theo ngày) chỉ làm mỗi nhiệm vụ là chuyên đi nghe ngóng tình hình rồi về báo lại. Vì thế, nhiều lần đoàn kiểm tra ập đến thì “hàng rong” đã giải tán trước đó vài phút. UBND Q5, UBND Q11, lãnh đạo BV Chợ Rẫy đã họp bàn và nhận được chỉ đạo là sẽ bố trí những người bán hàng rong vào BV để bán hàng theo đúng qui định. Riêng phường 4, ngoài những biện pháp cũ thì sắp tới đây sẽ tiến hành phương án quay phim, chụp hình tại chỗ, sau đó mời lên xử phạt...”.

Liên quan đến vấn đề tìm giải pháp để chấm dứt tình trạng buôn bán hàng rong ở các BV, ông Phạm Đức Thành - Chủ tịch UBND P7, Q. Bình Thạnh cũng cho biết thêm: đa số bệnh nhân tới khám, chữa bệnh tại BV Ung bướu, BV Nhân dân Gia Định đều là dân các tỉnh, nghèo và thường cư trú lâu dài. Người bệnh một thì có đến hai, ba thân nhân theo chăm sóc nên lưu lượng người đến BV này rất đông. Do họ cần nhu cầu sinh hoạt mà BV lại không thể đáp ứng được, nên phát sinh việc mua bán lề đường. Đây chính là vấn đề nhức nhối của phường nói riêng và cả quận nói chung. Nhiều năm qua, dù đã tìm mọi cách để dẹp bỏ nhưng hiệu quả mang lại chưa cao. Phường đã xử phạt hành chính nhiều trường hợp. Nhưng cái khó là đối tượng không cố định, xử phạt người này, người khác lại kéo đến mua bán, rồi tiếp tục vi phạm. Hơn nữa, ý thức chấp hành của người dân còn kém. Nhìn chung, tình trạng mua bán vẫn còn nhưng so với trước thì đã giảm rất nhiều. Hiện phường sẽ tiếp tục tuyên truyền, vận động, kiểm tra, giải quyết, xử lý các vi phạm nhằm chấn chỉnh lại bộ mặt trước cổng BV Ung bướu. Để làm tốt công tác này, phường cũng mong nhận được sự tiếp sức, hỗ trợ của quận cũng như ban lãnh đạo BV.

“Cuộc chiến” này sẽ còn rất dài và không hề đơn giản chút nào!... Bao giờ tình trạng buôn bán hàng rong bát nháo xung quanh các cổng BV bị xóa sạch vẫn là câu hỏi còn đang bỏ lửng...